భగవద్గీత అధ్యాయం 2 – సాంఖ్య యోగం
భాగం 1 (శ్లోకాలు 1–10)
శ్లోకం 1 అర్థం:
సంజయుడు చెప్పెను – కరుణతో, దుఃఖంతో నిండిన అర్జునుడిని చూసి శ్రీకృష్ణుడు ఉపదేశం ప్రారంభించాడు.
శ్లోకం 2 అర్థం:
ఈ క్లిష్ట సమయంలో నీకు ఈ బలహీనత ఎలా వచ్చింది? ఇది మహనీయులకు తగినది కాదు అని కృష్ణుడు అన్నాడు.
శ్లోకం 3 అర్థం:
నీచమైన దౌర్బల్యానికి లోనవ్వకు. లేచి యుద్ధానికి సిద్ధమవు అని కృష్ణుడు ధైర్యం ఇచ్చాడు.
శ్లోకం 4 అర్థం:
భీష్ముడు, ద్రోణాచార్యులపై నేను ఎలా బాణాలు సంధించగలను? అని అర్జునుడు ప్రశ్నించాడు.
శ్లోకం 5 అర్థం:
గురువులను చంపి రాజ్యం పొందటంకంటే భిక్షాటన చేయడం మంచిదని అర్జునుడు భావించాడు.
శ్లోకం 6 అర్థం:
వారిని జయించడం మంచిదో, వారి చేతిలో ఓడిపోవడం మంచిదో తెలియక అర్జునుడు అయోమయంలో ఉన్నాడు.
శ్లోకం 7 అర్థం:
నేను నీ శిష్యుడిని. నాకు ధర్మం చెప్పు. నేను నీ శరణాగతుడిని అని అర్జునుడు కృష్ణుని ఆశ్రయించాడు.
శ్లోకం 8 అర్థం:
ఈ దుఃఖాన్ని భూమి మీద ఉన్న ఏ రాజ్యమూ తొలగించలేవు అని అర్జునుడు అన్నాడు.
శ్లోకం 9 అర్థం:
అర్జునుడు ఇలా చెప్పి మౌనంగా కూర్చున్నాడు.
శ్లోకం 10 అర్థం:
అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వుతో ఆత్మజ్ఞాన ఉపదేశం ప్రారంభించాడు.
భగవద్గీత అధ్యాయం 2 – సాంఖ్య యోగం
భాగం 2 (శ్లోకాలు 11–25)
ఆత్మ నిత్యత్వం
శ్లోకం 11 అర్థం:
జ్ఞానులు శరీరమున్నవారి గురించి లేదా మరణించినవారి గురించి శోకించరు. నీవు జ్ఞానం మాటలు మాట్లాడుతున్నావు కానీ దుఃఖిస్తున్నావు అని కృష్ణుడు అన్నాడు.
శ్లోకం 12 అర్థం:
నేను, నీవు, ఈ రాజులు ఎప్పుడూ లేకపోయిన సమయం లేదు. ఇకముందు కూడా మనం ఉండకపోయే సమయం లేదు.
శ్లోకం 13 అర్థం:
శరీరంలో బాల్యం, యౌవనం, వృద్ధాప్యం మారినట్లే, మరణం తరువాత మరొక శరీరం లభిస్తుంది. జ్ఞానులు దీనివల్ల మోహించరు.
శ్లోకం 14 అర్థం:
చలి, వేడి, సుఖం, దుఃఖం ఇవన్నీ తాత్కాలికం. వాటిని సహనంతో భరించాలి.
శ్లోకం 15 అర్థం:
సుఖదుఃఖాలను సమంగా భావించే వాడు మోక్షానికి అర్హుడు.
శ్లోకం 16 అర్థం:
అసత్యానికి శాశ్వతత్వం లేదు. సత్యానికి నాశనం లేదు. ఈ సత్యాన్ని జ్ఞానులు గ్రహించారు.
శ్లోకం 17 అర్థం:
సర్వత్ర వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ నాశనం కానిది. దానిని ఎవ్వరూ నశింపజేయలేరు.
శ్లోకం 18 అర్థం:
శరీరం నశించేది. కానీ ఆత్మ శాశ్వతం. కాబట్టి ధర్మయుద్ధం చేయు.
శ్లోకం 19 అర్థం:
ఎవడు ఆత్మను చంపుతానని అనుకుంటాడో లేదా చంపబడ్డానని భావిస్తాడో – అతనికి ఆత్మ తత్త్వం తెలియదు.
శ్లోకం 20 అర్థం:
ఆత్మకు జననం లేదు, మరణం లేదు. అది నిత్యము, శాశ్వతము, అవినాశి.
శ్లోకం 21 అర్థం:
ఆత్మ శాశ్వతమని తెలిసినవాడు ఎలా చంపగలడు? ఎలా చంపబడగలడు?
శ్లోకం 22 అర్థం:
మనిషి పాత బట్టలు వదిలి కొత్త బట్టలు ధరించినట్లు, ఆత్మ పాత శరీరాన్ని విడిచి కొత్త శరీరాన్ని స్వీకరిస్తుంది.
శ్లోకం 23 అర్థం:
ఆత్మను కత్తి కోయలేను, అగ్ని కాల్చలేను, నీరు తడవలేను, గాలి ఎండబెట్టలేను.
శ్లోకం 24 అర్థం:
ఆత్మ నిత్యము, స్థిరము, అచలము, సర్వవ్యాపి.
శ్లోకం 25 అర్థం:
ఆత్మ అప్రత్యక్షము, అవ్యక్తము, అవికారి. కాబట్టి శోకించకూడదు.
భగవద్గీత అధ్యాయం 2 – సాంఖ్య యోగం
భాగం 3 (శ్లోకాలు 26–38)
ధర్మం మరియు కర్తవ్య బోధ
శ్లోకం 26 అర్థం:
ఆత్మ జన్మించి మరిస్తుందని నీవు భావించినా కూడా శోకించవలసిన అవసరం లేదు.
శ్లోకం 27 అర్థం:
పుట్టినవాడు తప్పక చనిపోతాడు; చనిపోయినవాడు మళ్లీ పుడతాడు. ఇది సహజ ధర్మం.
శ్లోకం 28 అర్థం:
ప్రాణులు జననం ముందు అవ్యక్తం, మధ్యలో వ్యక్తం, మరణం తర్వాత మళ్లీ అవ్యక్తం. అందుకే దుఃఖించకూడదు.
శ్లోకం 29 అర్థం:
ఆత్మను కొందరు ఆశ్చర్యంగా చూస్తారు, కొందరు ఆశ్చర్యంగా వింటారు; అయినా దాని తత్త్వం గ్రహించడం కష్టం.
శ్లోకం 30 అర్థం:
శరీరంలో నివసించే ఆత్మ నాశనం కానిది. అందువల్ల ఎవరి కోసం శోకించవద్దు.
శ్లోకం 31 అర్థం:
నీ క్షత్రియ ధర్మాన్ని గమనించు. ధర్మయుద్ధం కంటే గొప్ప కర్తవ్యం లేదు.
శ్లోకం 32 అర్థం:
ఇలాంటి యుద్ధం స్వర్గ ద్వారంలాంటిది. అదృష్టవంతులైన క్షత్రియులకు మాత్రమే ఇది లభిస్తుంది.
శ్లోకం 33 అర్థం:
నీ కర్తవ్యాన్ని చేయకపోతే పాపం పొందుతావు.
శ్లోకం 34 అర్థం:
ప్రజలు నీ అపకీర్తిని ఎప్పటికీ మాట్లాడుతారు. గౌరవం కోల్పోవడం మరణం కంటే కష్టం.
శ్లోకం 35 అర్థం:
మహారథులు నీవు భయంతో యుద్ధం వదిలేశావని అనుకుంటారు.
శ్లోకం 36 అర్థం:
శత్రువులు నిన్ను అవమానిస్తారు. దానికంటే బాధాకరం ఏముంది?
శ్లోకం 37 అర్థం:
యుద్ధంలో చనిపోతే స్వర్గం, గెలిస్తే భూమిపై రాజ్యం – కాబట్టి లేచి యుద్ధం చేయు.
శ్లోకం 38 అర్థం:
సుఖం, దుఃఖం, లాభం, నష్టం, జయం, ఓటమి – ఇవన్నీ సమంగా భావించి యుద్ధం చేయు. అప్పుడు పాపం అంటదు.
భగవద్గీత అధ్యాయం 2 – సాంఖ్య యోగం
భాగం 4 (శ్లోకాలు 39–53)
కర్మయోగం ప్రారంభం
శ్లోకం 39 అర్థం:
ఇప్పటివరకు జ్ఞానయోగం చెప్పాను. ఇప్పుడు కర్మయోగాన్ని విను. దీనిని ఆచరించి బంధనాల నుండి విముక్తి పొందగలవు.
శ్లోకం 40 అర్థం:
ఈ మార్గంలో చేసిన ప్రయత్నం వృథా కాదు. కొద్దిగా ఆచరించినా పెద్ద భయాల నుండి రక్షిస్తుంది.
శ్లోకం 41 అర్థం:
దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నవారి బుద్ధి ఏకాగ్రంగా ఉంటుంది. అస్థిరుల బుద్ధి అనేక శాఖలుగా విభజించబడుతుంది.
శ్లోకం 42–43 అర్థం:
స్వర్గసుఖాల కోసం మాత్రమే కర్మలు చేయాలని చెప్పేవారు లోకసుఖాలపైనే ఆసక్తి చూపుతారు. వారు నిజమైన జ్ఞానాన్ని గ్రహించరు.
శ్లోకం 44 అర్థం:
భోగాలలో ఆసక్తి పెరిగితే, స్థిరమైన బుద్ధి కలగదు.
శ్లోకం 45 అర్థం:
త్రిగుణాల పైన ఎదుగు. సుఖదుఃఖాలకు అతీతంగా ఉండు. స్వార్థం లేకుండా జీవించు.
శ్లోకం 46 అర్థం:
పూర్తి జ్ఞానం పొందినవారికి వేదాలు కూడా అవసరం తగ్గిపోతాయి; ఎందుకంటే వారు సత్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా గ్రహిస్తారు.
శ్లోకం 47 అర్థం:
నీకు కర్తవ్యాన్ని చేయడానికి మాత్రమే హక్కు ఉంది; ఫలంపై హక్కు లేదు. ఫలాన్ని ఆశించి పని చేయకూడదు.
శ్లోకం 48 అర్థం:
సమత్వభావంతో కర్మ చేయు. విజయం-ఓటములను సమంగా స్వీకరించు. ఇదే యోగం.
శ్లోకం 49 అర్థం:
ఫలాశతో చేసిన కర్మ తక్కువది. సమత్వంతో చేసిన కర్మ గొప్పది.
శ్లోకం 50 అర్థం:
సమబుద్ధి కలిగినవాడు పుణ్యపాపాలను విడిచిపెడతాడు. కర్మలో నైపుణ్యం యోగమే.
శ్లోకం 51 అర్థం:
ఫలాన్ని విడిచిపెట్టి కర్మచేసిన జ్ఞానులు జననమరణ చక్రం నుండి విముక్తి పొందుతారు.
శ్లోకం 52 అర్థం:
మోహం తొలగినప్పుడు నీవు విన్నదానికీ వినబోయేదానికీ అతీతంగా ఉంటావు.
శ్లోకం 53 అర్థం:
మనస్సు స్థిరంగా నిలిచినప్పుడు, యోగస్థితిని పొందుతావు.
భగవద్గీత అధ్యాయం 2 – సాంఖ్య యోగం
భాగం 5 (శ్లోకాలు 54–72)
స్థితప్రజ్ఞ లక్షణాలు
శ్లోకం 54 అర్థం:
అర్జునుడు అడిగాడు – స్థిరమైన జ్ఞానం కలవాడు ఎలా మాట్లాడుతాడు? ఎలా కూర్చుంటాడు? ఎలా నడుస్తాడు?
శ్లోకం 55 అర్థం:
మనస్సులో ఉన్న అన్ని కోరికలను విడిచిపెట్టి, ఆత్మలో సంతోషంగా ఉండేవాడు స్థితప్రజ్ఞుడు.
శ్లోకం 56 అర్థం:
దుఃఖంలో కలత చెందకుండా, సుఖంలో ఆసక్తి లేకుండా, రాగద్వేషాలను జయించినవాడు స్థిరబుద్ధి కలవాడు.
శ్లోకం 57 అర్థం:
శుభాశుభాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా సమంగా ఉండేవాడు జ్ఞాని.
శ్లోకం 58 అర్థం:
ఆమెడ పాము తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకున్నట్లు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవాడు స్థితప్రజ్ఞుడు.
శ్లోకం 59 అర్థం:
విషయాల నుండి దూరంగా ఉన్నా, వాటి పట్ల ఆసక్తి ఉండవచ్చు; కానీ పరమాత్మను దర్శించినవాడికి ఆ ఆసక్తి కూడా తొలగిపోతుంది.
శ్లోకం 60 అర్థం:
ప్రయత్నించినా కూడా చంచలమైన ఇంద్రియాలు మనస్సును లాగిపోతాయి.
శ్లోకం 61 అర్థం:
అన్ని ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, నన్ను ధ్యానించే వాడు స్థిరబుద్ధి పొందుతాడు.
శ్లోకం 62–63 అర్థం:
విషయాలపై ధ్యానం → ఆసక్తి → కోరిక → కోపం → మోహం → స్మృతి నాశనం → బుద్ధి నాశనం → వినాశనం.
శ్లోకం 64 అర్థం:
రాగద్వేషాలను విడిచి ఇంద్రియాలను నియంత్రించినవాడు శాంతిని పొందుతాడు.
శ్లోకం 65 అర్థం:
శాంతి వల్ల అన్ని దుఃఖాలు తొలగిపోతాయి; బుద్ధి స్థిరంగా ఉంటుంది.
శ్లోకం 66 అర్థం:
అస్థిరమైన మనస్సు ఉన్నవాడికి జ్ఞానం లేదు; శాంతి లేదు; సుఖం లేదు.
శ్లోకం 67 అర్థం:
చంచలమైన ఇంద్రియాలను అనుసరించిన మనస్సు బుద్ధిని దూరం చేస్తుంది.
శ్లోకం 68 అర్థం:
ఇంద్రియాలను పూర్తిగా నియంత్రించినవాడే స్థిరబుద్ధి పొందుతాడు.
శ్లోకం 69 అర్థం:
సామాన్యులకు రాత్రి అయినది జ్ఞానికి పగలు; జ్ఞానికి రాత్రి అయినది ఇతరులకు పగలు.
శ్లోకం 70 అర్థం:
ఎన్ని నదులు సముద్రంలో కలిసినా సముద్రం స్థిరంగా ఉంటుంది; అలాగే కోరికలు వచ్చినా కలత చెందని వాడు శాంతిని పొందుతాడు.
శ్లోకం 71 అర్థం:
అన్ని కోరికలను విడిచి, స్వార్థం లేకుండా జీవించేవాడు శాంతిని పొందుతాడు.
శ్లోకం 72 అర్థం:
ఇది బ్రహ్మస్థితి. ఈ స్థితిని పొందినవాడు మోహం చెందడు. చివరికి మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
0 Comments